U nang buồng trứng – Vấn đề thường gặp nhưng không thể xem nhẹ
U nang buồng trứng là sự hình thành các khối chứa dịch, phát triển bất thường ở một hoặc hai bên buồng trứng. Phần lớn là u lành tính, nhưng nếu không theo dõi và điều trị kịp thời có thể gây xoắn u, vỡ u hoặc cản trở khả năng sinh sản.
Theo Đông y, u nang thuộc các chứng “huyết ứ, đàm kết, trưng hà, phúc khối”. Căn nguyên thường do khí trệ – huyết ứ – đàm thấp – thận hư, làm khí huyết không lưu thông, tích tụ lâu ngày sinh khối u.
Tại Sinh Đông Y, chúng tôi điều trị theo nguyên tắc: hành khí hoạt huyết – hóa đàm tán kết – kiện tỳ bổ thận – điều kinh thông lạc, nhằm giảm các triệu chứng khó chịu (đau tức bụng dưới, rối loạn kinh nguyệt, khí hư), nâng đỡ thể trạng và hỗ trợ điều hoà nội tiết. Diễn biến của khối nang cần được theo dõi bằng siêu âm định kỳ; khi có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa sản, người bệnh cần tuân thủ.
U nang không đau nhưng tàn phá âm thầm
Đa số u nang buồng trứng phát triển âm thầm, không triệu chứng rõ ràng. Khi phát hiện thì u đã lớn, gây chèn ép, đau tức bụng dưới, hoặc ảnh hưởng rụng trứng – kinh nguyệt – thụ thai.
Nếu không xử lý từ gốc, bệnh có thể tái đi tái lại, gây rối loạn nội tiết, giảm khả năng làm mẹ và tăng nguy cơ biến chứng.
Sinh Đông Y dùng thảo dược kết hợp trị liệu y học cổ truyền để điều hoà khí huyết, nâng đỡ tạng phủ và giảm triệu chứng khó chịu. Đây là hướng hỗ trợ nội khoa, phối hợp chứ không thay thế việc theo dõi bằng siêu âm và can thiệp ngoại khoa khi bác sĩ chuyên khoa sản có chỉ định (nang to, nang thực thể, nghi biến chứng).
U nang hình thành do ứ trệ khí huyết và rối loạn tạng phủ
Đông y cho rằng, sự hình thành u nang buồng trứng là do thất điều công năng Tỳ – Can – Thận – Xung Nhâm mạch, khiến huyết không lưu, đàm không hóa, u kết tụ mà sinh.
6 nguyên nhân chính:
1. Thận hư – Xung Nhâm bất cố
Thận chủ tinh, thận suy khiến nội tiết rối loạn, rụng trứng bất thường → tạo u nang.
2. Khí trệ – Huyết ứ
Ức chế tinh thần, khí uất lâu ngày → huyết không lưu thông → tạo bế tắc, khối u hình thành.
3. Đàm thấp tích tụ
Chức năng Tỳ suy yếu → sinh đàm → đàm tụ ở hạ tiêu tạo khối.
4. Nội nhiệt – Thấp nhiệt uẩn kết
Ăn uống thất thường, sinh thấp nhiệt ở hạ tiêu → gây viêm, tạo môi trường hình thành nang.
5. Hậu sản – Phẫu thuật phụ khoa
Suy nhược, chưa phục hồi tạng phủ → khí huyết hư tổn tạo u kết.
6. Kinh nguyệt thất điều
Rối loạn kinh nguyệt kéo dài → Xung Nhâm loạn → tạo khối bất thường trong buồng trứng.
Ai dễ mắc u nang buồng trứng?
Phụ nữ độ tuổi sinh sản (18–45 tuổi)
Người có rối loạn kinh nguyệt, đau bụng kinh, khí hư bất thường
Phụ nữ sau sinh, hậu phẫu thuật phụ khoa
Người có lối sống ít vận động, ăn uống thất thường
Người từng bị u nang tái phát
Phụ nữ thừa cân, rối loạn nội tiết
Khối u im lặng nhưng dấu hiệu vẫn có thể nhận biết
Kinh nguyệt không đều, chu kỳ dài ngắn thất thường
Đau tức bụng dưới, đặc biệt trước – trong kỳ kinh
Bụng to bất thường, cảm giác nặng nề
Đầy hơi, chướng bụng, táo bón nhẹ
Đau khi quan hệ tình dục
Ra khí hư nhiều, dai dẳng
Cảm giác mệt mỏi, da sạm, nội tiết thất thường
Phối hợp chẩn đoán Đông y – biện chứng cận lâm sàng
Tại Sinh Đông Y, chúng tôi khám tổng thể bằng tứ chẩn Đông y, xác định thể bệnh, thể chất người bệnh và mức độ ảnh hưởng để lên phác đồ.
Chẩn đoán lâm sàng
Vọng chẩn: sắc mặt xám sạm, bụng dưới trướng nhẹ
Vấn chẩn: hỏi về chu kỳ kinh, tính chất đau bụng, tiểu tiện, khả năng đang mang thai, tiền sử sản – phụ khoa, thuốc đang dùng
Văn chẩn: nghe tiếng nói nhỏ yếu, hơi thở ngắn, hay thở dài (gợi Can khí uất); ngửi mùi khí hư – hôi tanh gợi thấp nhiệt
Thiết chẩn: mạch huyền hoạt hoặc trầm sáp, đau khi ấn bụng dưới
Chẩn đoán cận lâm sàng
Siêu âm ổ bụng → xác định kích thước, vị trí u
Xét nghiệm nội tiết (nếu cần) → đánh giá ảnh hưởng
Siêu âm định kỳ là bắt buộc để theo dõi kích thước, tính chất nang (nang cơ năng hay nang thực thể) và phát hiện sớm biến chứng. Với nang có vách, có chồi, kích thước lớn hoặc ở phụ nữ đã mãn kinh, cần khám chuyên khoa sản và làm thêm thăm dò theo chỉ định của bác sĩ
Hỗ trợ điều trị u nang buồng trứng bằng Đông y – hành khí, hóa đàm, tán kết
Tại Sinh Đông Y, điều trị u nang buồng trứng được triển khai toàn diện theo 5 trụ cột Đông y:
Thuốc thảo dược – hành khí hoạt huyết, hóa đàm tán kết, bổ khí huyết, điều kinh
Bài thuốc cổ phương chọn theo thể bệnh: thể huyết ứ trưng hà dùng Quế chi phục linh hoàn; thể hàn ngưng huyết ứ ở hạ tiêu dùng Thiếu phúc trục ứ thang (không dùng Huyết phủ trục ứ thang – bài này chủ trị huyết ứ ở vùng ngực); thể đàm thấp dùng Nhị trần thang hợp Thương phụ đạo đàm hoàn; thể tỳ hư khí huyết lưỡng hư dùng Quy tỳ thang; thể thận hư dùng Lục vị / Hữu quy hoàn gia giảm
Tác dụng: hóa đàm – tán kết – hành khí – hoạt huyết – phục hồi xung nhâm
Khai mở huyệt đạo vùng bụng dưới
Huyệt: Tam âm giao, Trung cực, Khí hải, Quan nguyên
Tác dụng: điều hòa khí huyết vùng hạ vị, giảm đau tức bụng dưới, hỗ trợ điều kinh
Khai thông kinh lạc – đả thông ứ tắc
Giác hơi – cứu ngải – châm vùng xung quanh bụng dưới
Hỗ trợ giảm đau, giảm căng tức vùng hạ vị. Không giác hơi, không cứu ngải, không xoa bóp mạnh lên vùng bụng dưới khi đang đau cấp hoặc nghi có biến chứng
Bấm huyệt – trị liệu bằng tay chuyên sâu
Tăng lưu thông máu – cân bằng nội tiết – giảm triệu chứng
Cứu ngải – phục hồi Thận – Tỳ – Can
Cứu các huyệt bổ khí, bổ thận, an thần → hỗ trợ nâng thể trạng, cải thiện giấc ngủ và cảm giác lạnh bụng ở người thể hư hàn
Lưu ý an toàn: các huyệt Hợp cốc, Tam âm giao, Khí hải, Quan nguyên, Trung cực và nhóm thuốc hoạt huyết trục ứ (Đào nhân, Hồng hoa, Nga truật, Tam lăng, Xuyên khung…) chống chỉ định với phụ nữ có thai. Người chậm kinh phải loại trừ có thai trước khi điều trị. Thận trọng ở người đang rong huyết, thiếu máu hoặc đang dùng thuốc chống đông. Mọi bài thuốc phải do thầy thuốc trực tiếp khám và kê đơn.
Phòng tránh u nang từ sự chăm sóc cơ thể đúng cách
Giữ tâm trạng an ổn – tránh căng thẳng kéo dài
Điều hòa giấc ngủ, tránh thức khuya
Ăn uống điều độ – giảm đồ chiên rán, tăng rau xanh
Không tự ý dùng thuốc nội tiết hay thuốc tránh thai khi chưa có chỉ định; ngược lại cũng không tự bỏ thuốc bác sĩ đã kê
Tập thể dục nhẹ nhàng – kích thích khí huyết lưu thông
Siêu âm và khám phụ khoa định kỳ theo hẹn – dùng Đông y hỗ trợ song song
Khi nào cần đến bệnh viện ngay
U nang buồng trứng phần lớn lành tính và nhiều nang cơ năng tự tiêu sau vài chu kỳ, nhưng những dấu hiệu sau là cấp cứu ngoại khoa, phải đến bệnh viện ngay:
- Đau bụng dưới đột ngột, dữ dội một bên, đau quặn từng cơn tăng dần, kèm buồn nôn, nôn – nghi xoắn u nang buồng trứng. Buồng trứng có thể hoại tử trong vài giờ nếu không mổ tháo xoắn.
- Đau bụng dữ dội kèm choáng, da tái, vã mồ hôi, mạch nhanh, huyết áp tụt – nghi vỡ nang gây chảy máu trong ổ bụng.
- Sốt cao, đau bụng dưới, dịch âm đạo hôi – nghi nhiễm khuẩn, áp xe phần phụ.
- Bụng to nhanh, cổ trướng, sút cân, chán ăn, hoặc siêu âm thấy nang có vách – có chồi sùi – kích thước lớn, đặc biệt ở phụ nữ đã mãn kinh: cần khám chuyên khoa sản sớm để loại trừ bệnh lý ác tính.
- Bí tiểu, tiểu khó, táo bón nặng do khối u chèn ép.
- Đang mang thai mà đau bụng, ra máu – đến ngay cơ sở sản khoa.
Không tự ý ngừng thuốc hay bỏ lịch siêu âm theo dõi mà bác sĩ chuyên khoa sản đã hẹn. Khi có chỉ định phẫu thuật, Đông y không thay thế được.
Thông tin trên mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của thầy thuốc hoặc bác sĩ trực tiếp khám.
Bạn đang cần
điều trị bệnh
hiệu quả?
Liên hệ ngay với Minh Đạo Đường để được thăm khám
trực tiếp bởi thầy Sinh Đông Y.
