TỔNG QUAN VỀ TẮC MẠCH VÀNH – MẠCH CẢNH DO MỠ MÁU CAO

Mục tiêu điều trị tại Sinh Đông Y là giảm mỡ máu – tiêu đàm trọc – hoạt huyết – khai thông huyết mạch – điều hòa khí huyết và tạng phủ.

• Tứ chẩn phân thể – cá nhân hóa phác đồ điều trị
• Châm cứu – xoa bóp – bấm huyệt:

• • Huyệt Tâm du, Can du, Huyết hải, Nội quan, Tam âm giao

• Thảo dược tiêu biểu:

  • Đan sâm, xuyên khung, tam thất, đương quy vĩ, hồng hoa (hoạt huyết hóa ứ); qua lâu, giới bạch, bán hạ chế, trần bì, phục linh (thông dương tán kết, tiêu đàm); sơn tra, thảo quyết minh, lá sen, trạch tả (tiêu thực hóa trọc); hạ khô thảo, câu đằng, thiên ma (bình can tiềm dương khi kèm tăng huyết áp)

  • Bài thuốc tiêu đàm, hoạt huyết, thanh can, kiện tỳ

• Kết hợp:

  • Ăn kiêng khoa học

  • Tập luyện nhẹ nhàng đều đặn

  • Theo dõi huyết áp, nhịp tim, mỡ máu định kỳ

Bài thuốc cổ phương thường dùng theo thể bệnh (thầy thuốc khám, kê đơn và gia giảm cho từng người – không tự mua uống):

• Đàm trọc trở trệ – hung tý (nặng tức ngực như bị đè, đờm nhiều, rêu trắng nhờn): Qua lâu giới bạch bán hạ thang, Qua lâu giới bạch bạch tửu thang – đây là cổ phương kinh điển cho chứng hung tý (đau tức ngực).
• Khí trệ huyết ứ (đau tức ngực cố định, lưỡi tím có điểm ứ, mạch sáp): Huyết phủ trục ứ thang, Đan sâm ẩm.
• Khí hư huyết ứ (mệt, hụt hơi, yếu nửa người sau đột quỵ): Bổ dương hoàn ngũ thang.
• Đàm thấp gây chóng mặt (đầu nặng, chóng mặt, buồn nôn): Bán hạ bạch truật thiên ma thang.
• Can dương thượng cang (kèm tăng huyết áp, đau đầu, mặt đỏ, mạch huyền): Thiên ma câu đằng ẩm.
• Đàm nhiệt (miệng đắng, rêu vàng nhờn, hồi hộp mất ngủ): Ôn đởm thang, Hoàng liên ôn đởm thang.
• Tâm thận âm hư (hồi hộp, mất ngủ, lòng bàn tay chân nóng, lưỡi đỏ ít rêu): Thiên vương bổ tâm đan. Thể này không dùng cứu ngải và các vị cay nóng táo nhiệt.

Ghi chú chuyên môn: hai vị xạ can (thanh nhiệt lợi yết hầu, dùng cho viêm họng – ho đờm) và hoạt thạch (lợi thuỷ thông lâm, dùng cho tiểu buốt – thử thấp) trước đây được nêu ở trang này là không đúng pháp trị của bệnh mạch vành – mạch cảnh, đã được thay bằng các vị hoạt huyết hóa ứ, thông dương tán kết đúng chỉ định. Hoạt thạch còn nằm trong nhóm thận trọng với phụ nữ có thai.

Lưu ý an toàn – bắt buộc đọc

• 🔴 Không tự ý ngừng thuốc chống kết tập tiểu cầu (aspirin, clopidogrel, ticagrelor) hoặc thuốc chống đông. Người đã đặt stent mạch vành mà tự bỏ thuốc có thể bị huyết khối trong stent – tỷ lệ tử vong rất cao. Muốn ngừng, kể cả để nhổ răng hay mổ, phải hỏi bác sĩ tim mạch trước.
• 🔴 Không tự ý ngừng statin, thuốc huyết áp, thuốc đái tháo đường. Chỉ số về bình thường là nhờ thuốc; bỏ thuốc thì nguy cơ nhồi máu cơ tim – đột quỵ quay lại.
• 🔴 Không xoa bóp, day ấn, vặn bẻ mạnh vùng cổ ở người có mảng xơ vữa động mạch cảnh: có nguy cơ bong mảng xơ vữa gây đột quỵ. Cũng không xoa bóp vùng cổ mạnh cho người chóng mặt chưa rõ nguyên nhân.
• Đan sâm, xuyên khung, tam thất, đương quy, hồng hoa, kê huyết đằng phối với thuốc chống đông hoặc chống kết tập tiểu cầu làm tăng rõ nguy cơ chảy máu (chảy máu chân răng, bầm tím, xuất huyết tiêu hóa, xuất huyết não). Người đang dùng các thuốc này phải báo thầy thuốc trước khi uống thuốc thang.
• Thảo quyết minh dùng liều cao kéo dài gây tiêu lỏng và lệ thuộc nhuận tràng – không dùng dài ngày. Hạ khô thảo tính hàn, thận trọng ở người tỳ vị hư hàn. Cam thảo liều cao dài ngày gây giữ nước, tăng huyết áp, hạ kali máu.
• Cứu ngải chỉ dùng cho thể hư hàn – dương hư; không cứu ngải cho thể âm hư hoả vượng, đàm nhiệt (mặt đỏ, bốc hoả, lưỡi đỏ ít rêu, mạch tế sác) vì sẽ làm nặng thêm.
• Huyệt Tam âm giao thuộc nhóm huyệt cấm khi có thai; phụ nữ chậm kinh nghi có thai phải thử thai trước khi châm cứu và dùng thuốc.
• Đau ngực khi gắng sức, hoặc cơn yếu – tê nửa người thoáng qua, là dấu hiệu phải đi khám chuyên khoa ngay, không xử lý bằng xoa bóp – bấm huyệt – uống thuốc thang tại nhà.