Thiếu máu não, khí huyết ứ trệ – Rối loạn tiền đình theo Đông y là gì?

LƯU Ý: MỤC NÀY NGƯỜI BỆNH CHỈ NÊN THAM KHẢO, KHÔNG NÊN TỰ Ý LÀM THEO,
NÓ CHỈ ĐƯỢC LÀM BỞI Y, BÁC SĨ ĐƯỢC CẤP PHÉP TRỰC TIẾP LÀM.

✅ Châm cứu – Xoa bóp bấm huyệt:
➤ Tác động huyệt đạo khai thông kinh lạc, tăng tuần hoàn máu não, giảm chóng mặt – mất ngủ.
➤ Các huyệt thường dùng: Bách hội, Phong trì, Thái dương, Nội quan, Huyết hải…
✅ Thảo dược cổ phương:
➤ Pháp trị: bổ khí huyết, hóa đàm trừ thấp, bình can tiềm dương, bổ Can Thận – tuỳ thể.
➤ Cổ phương theo thể: đàm trọc trung trở (đầu nặng như đội mũ, buồn nôn, rêu dày nhớt, người béo) – Bán hạ bạch truật thiên ma thang, Trạch tả thang; Can dương thượng kháng (chóng mặt kèm đau đầu căng, mặt đỏ, bực bội, huyết áp cao, mạch huyền) – Thiên ma câu đằng ẩm, Long đởm tả can thang; khí huyết lưỡng hư – tâm tỳ lưỡng hư (chóng mặt khi đứng lên, mệt, hồi hộp, mất ngủ, lưỡi nhợt) – Quy tỳ thang, Bát trân thang; khí hư thanh dương bất thăng (nặng đầu, mệt, hay sa sút về chiều) – Bổ trung ích khí thang, Ích khí thông minh thang; Can Thận âm hư (ù tai, lưng gối mỏi, mồ hôi trộm, lưỡi đỏ ít rêu) – Kỷ cúc địa hoàng hoàn, Tả quy hoàn; huyết ứ (chóng mặt sau chấn thương đầu, đau đầu cố định một chỗ, lưỡi tím) – Thông khiếu hoạt huyết thang. Bán hạ phải là Bán hạ chế.
✅ Tập luyện dưỡng sinh:
➤ Các bài tập vận động cổ gáy nhẹ nhàng, thở sâu, thiền tĩnh tâm – hỗ trợ giảm căng cơ vùng cổ gáy và cải thiện giấc ngủ. Không vặn, bẻ, giật mạnh cổ và không tập ngửa cổ ra sau quá mức – ở người có mảng xơ vữa động mạch cảnh hoặc động mạch đốt sống, động tác này có thể làm bong mảng xơ vữa hoặc rách thành động mạch gây đột quỵ. Với người chóng mặt do tiền đình, nên tập bài tập phục hồi chức năng tiền đình theo hướng dẫn của chuyên khoa.

Lưu ý an toàn khi dùng thuốc và trị liệu

🔴 “Thiếu máu não” là cụm từ bị dùng quá rộng. Trên thực tế, phần lớn chóng mặt ở người lớn là do tiền đình ngoại biên, hay gặp nhất là chóng mặt tư thế kịch phát lành tính – cơn chóng mặt quay dữ dội chỉ vài chục giây, xuất hiện khi trở mình, cúi xuống hay ngửa đầu. Bệnh này do sỏi tai lạc chỗ và được điều trị bằng nghiệm pháp tái định vị sỏi tai tại chuyên khoa tai mũi họng hoặc thần kinh, thường đỡ rất nhanh sau một vài lần làm – bổ huyết hay truyền dịch “bổ não” không giải quyết được. Vì vậy người chóng mặt nên được khám để xác định đúng loại trước, rồi mới bàn đến điều trị.

🔴 Không tự ý ngừng thuốc huyết áp, thuốc đái tháo đường, thuốc mỡ máu, thuốc chống đông hay chống kết tập tiểu cầu. Người đã có hẹp động mạch cảnh, rung nhĩ hoặc từng bị thiếu máu não thoáng qua mà bỏ thuốc thì nguy cơ đột quỵ tăng rõ. Ngược lại, chóng mặt khi đứng dậy cũng có thể do thuốc huyết áp quá liều – hãy báo bác sĩ để chỉnh liều, đừng tự bỏ.

🔴 Không xoa bóp, day ấn hay vặn bẻ mạnh vùng cổ ở người có mảng xơ vữa động mạch cảnh, người lớn tuổi, người tăng huyết áp – nguy cơ bong mảng xơ vữa gây đột quỵ. Châm huyệt Phong trì phải châm nông và đúng hướng, do người có chuyên môn thực hiện.

Vị thuốc cần thận trọng: Đan sâm, Xuyên khung, Đương quy, Hồng hoa, Tam thất, Kê huyết đằng, Ngưu tất, Nghệ liều cao đều là nhóm hoạt huyết – dùng cùng thuốc chống đông (warfarin) hoặc chống kết tập tiểu cầu (aspirin, clopidogrel) làm tăng nguy cơ chảy máu, kể cả chảy máu não; phải báo thầy thuốc mọi thuốc đang dùng. Nhóm này cũng chống chỉ định ở phụ nữ có thai và ở người đang chảy máu. Cam thảo liều cao dài ngày gây giữ nước, tăng huyết áp, hạ kali máu – rất bất lợi ở nhóm bệnh này. Ma hoàng tăng huyết áp, không dùng. Nhân sâm liều cao gây hồi hộp, mất ngủ, tăng huyết áp.

Người đang chóng mặt nhiều: không tự lái xe, không leo cao, không tắm nước quá nóng và không đứng dậy đột ngột. Người cao tuổi cần phòng ngã: bật đèn đêm, bỏ thảm trơn, lắp tay vịn nhà tắm – ngã ở người già dễ dẫn tới gãy cổ xương đùi, và người đang dùng thuốc chống đông mà đập đầu có thể bị máu tụ nội sọ xuất hiện muộn nhiều tuần sau.