Đau cơ – xương – khớp: tìm đúng nguyên nhân rồi mới điều trị

• Vận động đều đặn, vừa sức, không nghỉ hoàn toàn khi đau – nằm bất động lâu làm cơ yếu nhanh và khớp cứng thêm
• Khởi động kỹ trước khi chơi thể thao, tăng cường độ tập từ từ, học đúng kỹ thuật
• Giữ cân nặng hợp lý: giảm cân là biện pháp hiệu quả nhất để giảm đau khớp gối
• Sửa tư thế làm việc, đứng dậy đi lại sau mỗi 45–60 phút ngồi; nâng vật nặng bằng cách gập gối, giữ lưng thẳng, không xoay người khi đang mang vác
• Ăn đủ đạm, rau xanh, thực phẩm giàu canxi; tắm nắng sớm để có vitamin D; hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá
• Người bệnh gout: hạn chế bia rượu, nội tạng, hải sản, nước ngọt có đường; uống đủ nước
• Giữ ấm cổ, vai, lưng, gối khi trời lạnh và ẩm; không nằm điều hoà thổi thẳng vào vùng đau
• Khám định kỳ và đo mật độ xương khi có nguy cơ loãng xương
• Phòng ngã ở người cao tuổi: đèn ngủ ở lối đi, bỏ thảm trơn, lắp tay vịn nhà tắm, đi dép có ma sát tốt, đứng dậy theo hai nhịp

Khi nào cần đến bệnh viện ngay

• Bí tiểu hoặc không tự chủ đại tiểu tiện, tê vùng bẹn – tầng sinh môn kiểu yên ngựa, yếu liệt hai chân tiến triển nhanh – nghi hội chứng đuôi ngựa, là cấp cứu ngoại khoa cần mổ giải ép sớm, để muộn có thể liệt và mất tự chủ vĩnh viễn.
• Đi loạng choạng, hai tay vụng về, hay đánh rơi đồ, tê lan hai tay – nghi bệnh lý tuỷ cổ, cần chụp MRI và khám ngoại thần kinh. Tuyệt đối không vặn bẻ, không kéo giãn mạnh vùng cổ.
• Khớp sưng nóng đỏ, đau dữ dội kèm sốt rét run – phải loại trừ viêm khớp nhiễm khuẩn: chọc hút dịch khớp và dùng kháng sinh trong vòng 24 giờ. Không xoa bóp, không cứu ngải, không chườm nóng lên khớp đang viêm.
• Đau bàn tay sưng nóng, ngón ở tư thế gấp, đau vọt khi duỗi thụ động ngón (dấu hiệu Kanavel) – nghi viêm bao gân gấp nhiễm khuẩn, cần mổ dẫn lưu trong 24 giờ.
• Sau chấn thương: đau tăng dữ dội không tương xứng, chi căng cứng, tê, đầu chi tái lạnh, đau vọt khi duỗi thụ động – nghi hội chứng chèn ép khoang, cấp cứu ngoại khoa.
• Biến dạng chi, không tỳ được, đau chói trên xương sau chấn thương – nghi gãy xương hoặc trật khớp: phải chụp X-quang trước khi nắn, không tự nắn bẻ. Trật khớp háng cần nắn trong 6 giờ.
• Đau lưng về đêm không giảm khi nghỉ, sốt kéo dài, sụt cân nhanh, mồ hôi đêm ướt áo, nổi hạch, hoặc đau ở người có tiền sử bệnh nặng – phải chụp chiếu và khám chuyên khoa để loại trừ nhiễm khuẩn cột sống, lao cột sống và tổn thương xương do bệnh lý ác tính. Không xoa bóp hay uống thuốc kéo dài khi chưa rõ nguyên nhân.
• Gãy xương sau va chạm rất nhẹ (ngã ngồi, ho mạnh, cúi nhấc vật nhẹ), hoặc giảm chiều cao, gù lưng tăng nhanh, đau lưng đột ngột ở người cao tuổi – nghi gãy lún đốt sống do loãng xương, cần đo mật độ xương và điều trị chuyên khoa.
• Đau vai trái, đau vùng thượng vị hoặc đau ngực kèm vã mồ hôi, khó thở, buồn nôn – có thể là nhồi máu cơ tim, không được coi là đau vai gáy hay đau dạ dày. Gọi 115, không tự đi xe máy đến viện.
• Sưng đau một bên bắp chân, nóng đỏ, căng tức, nhất là sau bất động lâu, sau mổ, sau bó bột – nghi huyết khối tĩnh mạch sâu. Không xoa bóp, không chườm nóng. Nếu kèm khó thở đột ngột, đau ngực, ho ra máu, ngất – nghi thuyên tắc phổi, gọi 115 ngay.
• Đau cơ lan toả kèm nước tiểu sẫm màu như nước trà ở người đang uống thuốc hạ mỡ máu nhóm statin – nghi tiêu cơ vân, báo bác sĩ ngay, không tự bỏ thuốc.
• Không tự ý ngừng hoặc giảm liều thuốc điều trị bệnh khớp tự miễn (DMARDs, hydroxychloroquine, corticoid), thuốc gout, thuốc loãng xương, thuốc huyết áp, thuốc chống đông. Ngừng corticoid đột ngột sau khi dùng dài ngày có thể gây suy tuyến thượng thận cấp. Mọi thay đổi phải do bác sĩ điều trị quyết định.
• Phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú, người bệnh gan – thận, người đang dùng thuốc chống đông phải báo rõ trước khi dùng thuốc thang, châm cứu hay xoa bóp. Phụ nữ chậm kinh cần thử thai trước khi điều trị. Huyệt Hợp cốc, Tam âm giao, Khí hải, Quan nguyên, Trung cực, Kiên tỉnh, Côn lôn và vùng bụng dưới – thắt lưng cùng là chống chỉ định khi có thai.

Thông tin trên mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của thầy thuốc hoặc bác sĩ trực tiếp khám. Mức độ và thời gian cải thiện khác nhau ở mỗi người, không có cam kết chung.