Thai yếu – Dọa sảy thai: nguy cơ mất con từ sự suy tổn khí huyết – thận tinh

Tại Sinh Đông Y, điều trị thai yếu dựa trên nguyên lý: Bổ khí huyết – Cố thận tinh – An thai – Trấn thần – Điều can.

1. Dùng thuốc thảo dược an thai theo thể bệnh

• Thận hư: Thọ thai hoàn (Thỏ ty tử, Tang ký sinh, Tục đoạn, A giao) – bài an thai cổ điển cho thận hư

• Khí huyết hư: Thái sơn bàn thạch tán hoặc Cử nguyên tiễn – là bài an thai dành riêng cho thai kỳ (không dùng Bát trân thang nguyên phương vì có Xuyên khung hoạt huyết)

• Can khí uất: Tử tô ẩm gia giảm (Tô ngạnh, Trần bì, Sa nhân, Bạch truật, Đương quy, Bạch thược, Cam thảo), có thể gia Hoàng cầm khi có nhiệt. Tuyệt đối không dùng Ích mẫu và Xuyên khung liều cao ở thai phụ dọa sảy – đây là các vị hoạt huyết, làm tăng co bóp tử cung, chống chỉ định trong thai kỳ

• Ra huyết nhẹ: Giao ngải thang gia giảm (A giao, Ngải diệp sao, Sinh địa, Bạch thược, Cam thảo). Cam thảo không dùng liều cao kéo dài vì gây giữ nước, tăng huyết áp, hạ kali máu. Mọi trường hợp ra huyết khi mang thai đều phải được bác sĩ sản khoa khám và siêu âm trước

2. Khai thông kinh lạc – ổn định khí cơ tử cung

• Day bấm nhẹ các huyệt an toàn cho thai kỳ: Bách hội (thăng đề, cố thai), Túc tam lý, Nội quan (giảm nôn), Thận du, Tỳ du. Tuyệt đối tránh Hợp cốc, Tam âm giao, Quan nguyên, Khí hải, Trung cực, Kiên tỉnh và vùng bụng dưới – đây là nhóm huyệt chống chỉ định thai kỳ, có tác dụng thúc đẩy co bóp tử cung

• Không châm sâu, không kích thích mạnh, không giác hơi hay xoa bóp vùng bụng – thắt lưng cùng

3. Cứu ngải

• Cứu ngải nhẹ tại huyệt Bách hội theo pháp thăng dương cử hãm để cố thai. Không cứu ngải lên vùng bụng dưới (Quan nguyên, Khí hải, Trung cực) khi đang mang thai. Khói ngải cần thông thoáng, thời gian ngắn, tránh gây nóng bức, buồn nôn cho thai phụ

• Phù hợp với người thận dương hư, sợ lạnh, mỏi lưng – vẫn phải kết hợp theo dõi tại chuyên khoa sản

4. Xoa bóp thư giãn, trấn an tinh thần

• Giúp an thần, dưỡng tâm, giải lo âu – giữ khí huyết thông suốt

Danh mục chống chỉ định trong thai kỳ – cần thuộc:

• Huyệt cấm châm cứu khi có thai: Hợp cốc, Tam âm giao, Khí hải, Quan nguyên, Trung cực, Kiên tỉnh, Côn lôn, Chí âm (trừ khi có chỉ định chuyên biệt), cùng toàn bộ vùng bụng dưới và thắt lưng cùng.
• Vị thuốc cấm hoặc phải rất thận trọng: nhóm hoạt huyết phá huyết (Ích mẫu, Đào nhân, Hồng hoa, Nga truật, Tam lăng, Ngưu tất, Xuyên khung liều cao); nhóm công hạ (Đại hoàng, Phan tả diệp, Mang tiêu); nhóm thuốc có độc (Phụ tử chế, Ba đậu, Bán hạ sống, Khiên ngưu tử); Ý dĩ, Nhục quế, Xạ hương, Hoạt thạch.
• Cam thảo không dùng liều cao dài ngày (giữ nước, tăng huyết áp, hạ kali máu). Ngải diệp dùng liều điều trị theo đơn, không tự sắc uống kéo dài.
• Không xông hơi, không tắm nước quá nóng, không giác hơi, không xoa bóp mạnh vùng bụng – lưng.

Thai phụ không tự mua thuốc Đông y hay dùng thuốc theo mách bảo. Mọi bài thuốc phải do thầy thuốc trực tiếp khám, biết rõ tuổi thai và tình trạng thai, mới được kê.