Sự tích tụ tà khí bên trong làm tổn thương gân xương lâu dài

• Thang thuốc theo thể: thấp nhiệt hạ tiêu (khớp gối – cổ chân sưng nóng, tiểu vàng buốt, rêu vàng nhớt gốc lưỡi) – Tứ diệu tán, Nhị diệu tán, Bát chính tán; thấp nhiệt uẩn kết ở khớp – Tuyên tý thang, Bạch hổ gia quế chi thang; thấp nhiệt ở Can Đởm (miệng đắng, sườn tức, mắt đỏ) – Long đởm tả can thang, Nhân trần cao thang; đàm thấp tích trệ (người bệu, nặng nề, rêu trắng nhớt) – Nhị trần thang, Ôn đởm thang, Bình vị tán; tỳ hư sinh thấp (mệt, ăn kém, phân nát) – Sâm linh bạch truật tán, Hoắc hương chính khí tán. Pháp trị: thanh nhiệt trừ thấp, kiện tỳ hóa đàm. Long đởm tả can thang và Bát chính tán tính đại hàn, chỉ dùng ngắn ngày, không dùng cho người tỳ vị hư hàn và phụ nữ có thai.
• Châm cứu huyệt Can du, Tỳ du, Thận du, Túc tam lý, Âm lăng tuyền
• 🔴 Không cứu ngải, không chườm nóng, không xông hơi nóng, không xoa dầu nóng khi đang ở thể thấp nhiệt (lưỡi đỏ rêu vàng nhớt, khớp sưng nóng đỏ, miệng đắng, tiểu vàng sẫm, mạch hoạt sác). Cứu ngải là pháp ôn bổ – dùng cho thể này sẽ làm nhiệt bốc lên và bệnh nặng thêm rõ rệt. Chỉ dùng cứu ngải khi bệnh đã chuyển sang thể tỳ hư hàn thấp (hết sưng nóng, người lạnh, phân nát, lưỡi nhợt rêu trắng), và do thầy thuốc quyết định.
• Xoa bóp – bấm huyệt để thông kinh hoạt lạc. Giác hơi chỉ làm khi da lành lặn: không giác lên khớp đang sưng nóng đỏ, không giác lên vùng da viêm – trầy xước – có vảy nến (dễ làm bùng phát tổn thương mới), không giác ở người rối loạn đông máu, người đang dùng thuốc chống đông, phụ nữ có thai và người quá gầy yếu.
• Thực dưỡng: giảm chất béo – tăng cám gạo, nghệ, tía tô, đậu đỏ

Lưu ý an toàn khi dùng thuốc và trị liệu

🔴 “Thấp nhiệt nội sinh – đàm thấp tích trệ” là cách gọi theo Đông y cho một nhóm biểu hiện, không phải một chẩn đoán bệnh. Bên dưới có thể là những bệnh rất khác nhau và cần xử trí khác nhau: gout, viêm khớp nhiễm khuẩn, viêm khớp dạng thấp, hội chứng chuyển hóa – gan nhiễm mỡ, viêm gan, nhiễm khuẩn tiết niệu, đái tháo đường. Vì vậy trước khi điều trị dài ngày cần làm xét nghiệm để biết rõ đang chữa bệnh gì.

🔴 Khớp sưng nóng đỏ đau cấp kèm sốt: phải loại trừ viêm khớp nhiễm khuẩn – chọc hút dịch khớp và dùng kháng sinh trong 24 giờ đầu. Trong tình huống này không xoa bóp, không giác hơi, không chườm nóng, không cứu ngải, không đắp lá.

🔴 Không tự ý ngừng thuốc bệnh nền do bác sĩ kê – thuốc hạ acid uric, thuốc đái tháo đường, thuốc huyết áp, thuốc mỡ máu, thuốc điều trị viêm gan. Và không tự mua thuốc xương khớp trôi nổi: nhiều loại bị trộn lén corticoid và thuốc giảm đau chống viêm – hết đau ngay nên rất dễ tin, nhưng dùng lâu gây loét – xuất huyết dạ dày, loãng xương, tăng huyết áp, tăng đường huyết, suy tuyến thượng thận.

Vị thuốc cần thận trọng: nhóm thanh nhiệt táo thấp tính đại hàn (Hoàng liên, Hoàng bá, Long đởm thảo, Chi tử, Đại hoàng) chỉ dùng khi thật có nhiệt, không dùng kéo dài vì hại tỳ vị gây tiêu lỏng chán ăn, và chống chỉ định ở phụ nữ có thai. Ý dĩ, Trạch tả, Mộc thông: Ý dĩ không dùng cho phụ nữ có thai; Trạch tả dùng cùng lợi tiểu tây y dễ mất kali; Mộc thông phải là loại đúng vị – Mộc thông thuộc họ Aristolochia gây suy thận, tuyệt đối không dùng. Cam thảo liều cao dài ngày gây giữ nước, tăng huyết áp, hạ kali máu. Nghệ liều cao thận trọng với người dùng thuốc chống đông và người có sỏi mật.

Về ăn uống: giảm rượu bia, đồ chiên rán, nước ngọt, nội tạng và hải sản (nhất là khi có tăng acid uric); uống đủ nước. Người thừa cân giảm cân từ từ – giảm cân quá nhanh có thể làm bùng cơn gout cấp. Lưu ý mục “giữ ấm cơ thể” ở phần phòng bệnh áp dụng cho người thể hàn thấp; người đang ở thể thấp nhiệt thì tránh ủ nóng, tránh xông hơi nóng, nên ở nơi thoáng mát và khô ráo.