Viêm đại tràng mãn tính – Căn bệnh âm ỉ, dễ tái phát, cần điều trị kiên trì và theo dõi đúng
Viêm đại tràng mãn tính là tình trạng niêm mạc ruột già (đại tràng) bị viêm kéo dài, thường tái phát nhiều lần. Người bệnh hay đau bụng âm ỉ dọc khung đại tràng, đi ngoài nhiều lần trong ngày, phân sống, sôi bụng, ăn gì cũng “rục rịch”.
Theo Đông y, bệnh thuộc phạm vi “Tỵ tả”, “Tỳ vị hư hàn”, hoặc “Can tỳ bất hòa”. Việc điều trị tại Sinh Đông Y tập trung bồi bổ tỳ vị, ôn trung tán hàn, điều khí chỉ tả – để ổn định chức năng đại tràng từ căn nguyên.
Chữa viêm đại tràng mãn tính không chỉ là chữa đau bụng – mà là phục hồi cả hệ tiêu hóa
Đây là bệnh lý phổ biến tại Việt Nam, đặc biệt ở người trưởng thành và trung niên. Nguyên nhân phần lớn đến từ rối loạn hệ tiêu hóa lâu ngày, kèm yếu tố tâm lý, chế độ ăn uống và nhiễm khuẩn.
Tại Sinh Đông Y, bệnh nhân không chỉ được điều trị bằng thuốc, mà còn kết hợp châm cứu – bấm huyệt – khai mở huyệt đạo để phục hồi khả năng vận hóa và điều hòa đại tiện một cách tự nhiên.
Nguyên nhân dẫn tới viêm đại tràng mãn tính
Viêm đại tràng mãn tính là hậu quả của tổn thương niêm mạc kéo dài mà không được điều trị và theo dõi đúng cách
6 nguyên nhân chính:
1. Tỳ vị hư nhược – Tiêu hóa kém
Tỳ chủ vận hóa, nếu hư yếu sẽ không chuyển hóa được thức ăn, sinh thấp trệ, gây rối loạn đại tiện kéo dài.
2. Hàn thấp xâm nhập vào trường vị
Ăn đồ lạnh, sống, nhiễm lạnh lâu ngày khiến hàn thấp tụ tại đại tràng, gây đau bụng, phân lỏng.
3. Nhiễm khuẩn kéo dài – Loạn khuẩn ruột
Vi khuẩn có hại phát triển mạnh do dùng kháng sinh nhiều, phá vỡ cân bằng hệ vi sinh.
4. Ăn uống thất thường, dùng thực phẩm bẩn
Thức ăn ôi thiu, nhiều hóa chất, dầu mỡ gây kích ứng niêm mạc đại tràng.
5. Tình chí uất kết – Can khí uất
Tâm lý bất ổn, stress kéo dài khiến khí trệ, ảnh hưởng vận hành của tỳ vị.
6. Điều trị không đủ liệu trình
Chỉ dùng thuốc cắt triệu chứng từng đợt, bỏ dở liệu trình hoặc không tìm ra nguyên nhân nền, dẫn tới tái phát kéo dài.
Ai dễ mắc viêm đại tràng mãn tính?
Người hay đau bụng, tiêu chảy, đầy hơi sau ăn
Người từng bị viêm đại tràng cấp nhưng không điều trị đủ liệu trình
Người dùng nhiều kháng sinh, thuốc kháng viêm
Nhân viên văn phòng ăn uống thất thường, stress
Người cao tuổi có hệ tiêu hóa suy yếu
Người hay ăn đồ sống, lạnh, cay, hoặc thực phẩm không đảm bảo vệ sinh
Dễ nhầm với rối loạn tiêu hóa thông thường nhưng dai dẳng, tái phát thường xuyên
Đau bụng âm ỉ dọc khung đại tràng (hố chậu trái, bụng dưới)
Đi tiêu nhiều lần trong ngày (3–5 lần), có cảm giác mót rặn
Phân sống, lỏng, kèm nhầy hoặc nát, đi xong vẫn còn muốn đi tiếp
Sôi bụng, đầy hơi, cảm giác bụng “rục rịch” sau ăn
Cơ thể mệt mỏi, sụt cân, sắc diện kém
Triệu chứng nặng hơn khi ăn lạ, bị lạnh bụng, căng thẳng
Chẩn đoán chính xác giúp phân biệt viêm đại tràng mãn tính với các bệnh lý khác
Đông y dựa vào tứ chẩn để phân biệt hư – thực, hàn – nhiệt, từ đó xác định thể bệnh (Tỳ hư thấp trệ, Can tỳ bất hòa, Tỳ thận dương hư…). Tây y hỗ trợ loại trừ tổn thương thực thể.
Chẩn đoán lâm sàng
Vọng chẩn: sắc mặt xám, lưỡi rêu trắng dày hoặc vàng nhờn
Văn chẩn: nghe tiếng sôi bụng, tiếng trung tiện; ngửi mùi hơi thở và mùi phân
Vấn chẩn: hỏi về số lần đi tiêu, đặc điểm phân, yếu tố làm nặng
Thiết chẩn: bắt mạch nhu hoãn hoặc trầm tế, vùng bụng đau khi ấn nhẹ
Chẩn đoán cận lâm sàng
Nội soi đại tràng: phát hiện viêm mạn, sung huyết, niêm mạc xơ chai
Xét nghiệm phân: kiểm tra vi khuẩn, ký sinh trùng
Siêu âm ổ bụng: loại trừ bệnh lý khác như viêm ruột, viêm túi thừa
Sinh thiết (nếu cần): xác định không có tổn thương ác tính
Đông y điều trị từ gốc, làm mạnh tỳ vị, khôi phục chức năng đại tràng
✅ Bài thuốc thảo dược
Thể Tỳ hư thấp trệ: dùng bài Tứ quân tử thang gia vị + Hương phụ, Mộc hương, Hoàng liên
Thể Tỳ Thận dương hư: thêm Nhục quế, Phụ tử chế, Hoài sơn (Phụ tử là vị thuốc có độc, bắt buộc dùng loại đã bào chế đúng quy cách, sắc trước và chỉ dùng theo kê đơn của thầy thuốc)
Thể Can tỳ bất hòa: thêm Sài hồ, Bạch truật, Bạc hà, Chỉ xác
→ Bài thuốc gia giảm theo thể bệnh, kết hợp điều khí – kiện tỳ – trừ thấp – ôn trung
✅ Châm cứu – Khai mở huyệt đạo
Huyệt điều trị chính: Thiên khu, Túc tam lý, Trung quản, Đại trường du, Thái xung
Kết hợp cứu ngải để ôn bổ dương khí, đặc biệt vùng bụng dưới
✅ Bấm huyệt – xoa bóp vùng bụng – thông kinh lạc
Giúp ruột vận động đều đặn, giải phóng khí trệ, giảm đau bụng
✅ Liệu pháp dưỡng tâm an thần
Với người lo âu, dễ kích thích: dùng thêm Viễn chí, Toan táo nhân, Liên nhục
Không để viêm đại tràng mãn tính trở thành “bạn đồng hành” cả đời
Ăn chín uống sôi, tránh thực phẩm lạ, ôi thiu
Kiêng đồ lạnh, sống, cay nóng, nhiều dầu mỡ
Ăn đúng giờ, không bỏ bữa, nhai kỹ
Tránh stress, ngủ đủ giấc, không thức khuya
Tập thể dục nhẹ nhàng giúp hỗ trợ tiêu hóa
Uống trà gừng, trà tía tô, ăn cháo gạo lứt hoặc nghệ mật ong hỗ trợ phục hồi ruột
Khi nào cần đến bệnh viện ngay
Không phải mọi trường hợp đau bụng, đi ngoài kéo dài đều là viêm đại tràng mạn thông thường. Cần khám chuyên khoa tiêu hóa, không tự dùng thuốc kéo dài, nếu có:
- Đi ngoài ra máu, phân nhầy máu, hoặc phân đen.
- Sốt kéo dài, sút cân nhanh, thiếu máu, đau bụng dữ dội, bụng chướng căng.
- Đi ngoài nhiều lần cả về đêm, mót rặn liên tục, mất nước.
- Người trên 45 tuổi mới thay đổi thói quen đại tiện, hoặc gia đình có người mắc ung thư đại trực tràng, polyp đại tràng — cần nội soi đại tràng.
Các dấu hiệu trên có thể gặp trong viêm loét đại trực tràng chảy máu, bệnh Crohn, lao ruột, polyp hoặc tổn thương ác tính — những bệnh cần được chẩn đoán bằng nội soi và sinh thiết. Người đang được bác sĩ chuyên khoa điều trị bệnh viêm ruột mạn tính không tự ý ngừng thuốc nền (mesalazine, corticoid, thuốc ức chế miễn dịch); Đông y phối hợp hỗ trợ, không thay thế.
Lưu ý nhỏ: mật ong không dùng cho trẻ dưới 1 tuổi; người đang dùng thuốc chống đông cần hỏi thầy thuốc trước khi dùng nghệ liều cao kéo dài.
Thông tin trên mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của thầy thuốc hoặc bác sĩ trực tiếp khám.
Bạn đang cần
điều trị bệnh
hiệu quả?
Liên hệ ngay với Minh Đạo Đường để được thăm khám
trực tiếp bởi thầy Sinh Đông Y.
