Bệnh tự miễn ảnh hưởng đa cơ quan – gây tổn thương khớp mãn tính

• Hạn chế tiếp xúc trực tiếp ánh nắng (bôi kem chống nắng, mặc kín)
• Ngủ sớm – tránh stress – luyện khí công, thiền
• Ăn nhiều rau quả, giảm chất béo động vật
• Uống thảo dược bổ khí huyết, dưỡng âm theo mùa

Khi nào cần đến bệnh viện ngay

• 🔴 Tuyệt đối không tự ý ngừng, giảm liều hay bỏ dở thuốc nền – hydroxychloroquine, corticoid, thuốc ức chế miễn dịch (methotrexat, azathioprin, mycophenolat), thuốc sinh học. Ngừng thuốc là nguyên nhân kinh điển của đợt bùng phát lupus nặng, viêm thận lupus, tổn thương thần kinh trung ương; riêng ngừng corticoid đột ngột sau dùng dài ngày có thể gây suy tuyến thượng thận cấp, nguy hiểm tính mạng. Mọi thay đổi phải do bác sĩ chuyên khoa quyết định.
• Phù mặt, phù chân, nước tiểu có bọt, tiểu ít, tăng huyết áp – nghi viêm thận lupus, cần xét nghiệm nước tiểu, chức năng thận và điều trị sớm; đây là biến chứng quyết định tiên lượng.
• Sốt cao, rét run, ho, khó thở, đau khi hít sâu, tiểu buốt – người dùng thuốc ức chế miễn dịch rất dễ nhiễm khuẩn nặng và có thể không sốt rõ. Không tự uống thuốc theo dõi ở nhà, phải đi khám ngay.
• Đau ngực, khó thở, hồi hộp, ngất – nghi viêm màng ngoài tim, tràn dịch màng phổi, thuyên tắc phổi hoặc huyết khối do hội chứng kháng phospholipid. Gọi 115.
• Đau đầu dữ dội, co giật, lú lẫn, thay đổi tính nết, yếu nửa người, nói khó, nhìn mờ – nghi lupus thần kinh trung ương hoặc đột quỵ, cấp cứu. Không cạo gió, không chích nặn máu đầu ngón tay, không cho ăn uống hay uống thuốc.
• Xuất huyết dưới da, chảy máu chân răng, chảy máu cam khó cầm, kinh nguyệt kéo dài bất thường – nghi giảm tiểu cầu do lupus, cần xét nghiệm ngay.
• Da xanh, mệt lả, vàng da, nước tiểu sẫm màu – nghi thiếu máu tan máu tự miễn.
• Đau khớp háng tăng dần, đi lại khó ở người dùng corticoid lâu ngày – nghi hoại tử vô mạch chỏm xương đùi, cần chụp MRI.
• 🔴 Ánh nắng làm bệnh bùng phát – che chắn kỹ, dùng kem chống nắng, tránh nắng gắt. Không xông hơi, không tắm nắng, không dùng các liệu pháp chiếu đèn.
• 🔴 Có thai phải được lên kế hoạch cùng bác sĩ chuyên khoa: chỉ nên mang thai khi bệnh ổn định, và một số thuốc điều trị lupus gây dị tật thai nên phải đổi thuốc trước khi có thai. Ngược lại, không tự bỏ hydroxychloroquine khi mang thai – thuốc này thường được duy trì. Phụ nữ chậm kinh phải thử thai trước khi điều trị.
• Vai trò của Đông y ở đây là hỗ trợ: giảm đau khớp, cải thiện mệt mỏi, ăn ngủ và chất lượng sống, nâng đỡ chính khí. Không thay thế thuốc điều trị lupus và không thay thế việc theo dõi định kỳ (công thức máu, chức năng thận, nước tiểu, bổ thể, kháng thể, khám mắt định kỳ khi dùng hydroxychloroquine).
• Lưu ý an toàn khi dùng thảo dược: báo cho thầy thuốc toàn bộ thuốc đang dùng. Không tự dùng các loại thuốc quảng cáo tăng cường miễn dịch – trên nền bệnh tự miễn, kích thích miễn dịch có thể làm bệnh bùng phát. Hà thủ ô đỏ chế biến không đúng gây độc gan; nhiều thuốc điều trị lupus cũng độc với gan nên phải rất thận trọng. Cam thảo liều cao dài ngày gây giữ nước, tăng huyết áp, hạ kali – cộng thêm corticoid càng bất lợi. Nhóm hoạt huyết dùng cùng thuốc chống đông làm tăng nguy cơ chảy máu. ⚠️ Không mua thuốc trôi nổi quảng cáo chữa bệnh tự miễn – nhiều loại bị trộn lén corticoid, người bệnh thấy đỡ nhanh nên tin, nhưng thực chất là dùng corticoid không kiểm soát.
• Không châm cứu, giác hơi, cạo gió lên vùng da đang có tổn thương lupus; sát khuẩn nghiêm ngặt vì người dùng thuốc ức chế miễn dịch rất dễ nhiễm khuẩn. Không cứu ngải khi đang sốt hoặc đang có đợt bùng phát.

Thông tin trên mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của thầy thuốc hoặc bác sĩ trực tiếp khám. Mức độ và thời gian cải thiện khác nhau ở mỗi người, không có cam kết chung.