Hội chứng ống cổ tay – tê bì bàn tay không chỉ do dây thần kinh

– Tránh gập cổ tay lâu khi dùng máy tính hoặc điện thoại
– Dùng bàn phím – chuột công thái học, có đệm cổ tay
– Thường xuyên nghỉ giữa giờ làm việc tay lặp lại
– Tập luyện kéo giãn cổ tay – cẳng tay nhẹ nhàng
– Giữ ấm bàn tay khi trời lạnh
– Điều trị viêm gân, viêm khớp kịp thời để không chèn ép dây thần kinh

– Mang nẹp cổ tay tư thế trung gian khi ngủ – biện pháp bảo tồn đơn giản nhưng hiệu quả rõ với triệu chứng tê về đêm

Khi nào cần đến bệnh viện ngay

• 🔴 Teo cơ gò cái (phần thịt ở gốc ngón cái xẹp xuống), yếu cầm nắm, hay đánh rơi đồ, mất cảm giác thường xuyên – là dấu hiệu chèn ép thần kinh giữa nặng. Cần đo điện cơ – dẫn truyền thần kinh và khám ngoại khoa sớm: giai đoạn này điều trị bảo tồn thường không đủ, và kéo dài thì cơ teo không hồi phục được dù sau đó có mổ. Đây là lýc do quan trọng nhất để không chữa kéo dài bằng thuốc thang – châm cứu đơn thuần.
• Tê, yếu lan cả bàn tay hoặc cả hai tay, kèm đi loạng choạng, tay vụng về, rối loạn tiểu tiện – không phải ống cổ tay: nghi bệnh lý tuỷ cổ, phải chụp MRI cột sống cổ và khám ngoại thần kinh, tuyệt đối không vặn bẻ, không kéo giãn mạnh cổ.
• 🔴 Cổ tay – bàn tay sưng nóng đỏ, đau dữ dội kèm sốt, đặc biệt sau vết xước hay đâm chích: nếu ngón sưng đều như khúc dồi, giữ tư thế hơi gấp, đau dọc bao gân và đau vọt khi duỗi ngón thụ động (dấu hiệu Kanavel) thì là viêm bao gân gấp nhiễm khuẩn – phải mổ dẫn lưu trong 24 giờ, để muộn là hỏng gân và mất chức năng bàn tay.
• Tê bàn tay xuất hiện đột ngột kèm yếu một bên người, méo miệng, nói khó, nhìn đôi – nghi đột quỵ: gọi 115 ngay, ghi lại giờ xuất hiện triệu chứng đầu tiên; không cạo gió, không chích nặn máu đầu ngón tay, không cho ăn uống hay uống thuốc, không chở bằng xe máy.
• Bàn tay sưng nề, đổi màu, đau bỏng rát dữ dội không tương xứng, sợ cả khi chạm nhẹ sau chấn thương hoặc bó bột – nghi hội chứng đau vùng phức hợp, cần khám sớm vì điều trị muộn rất khó.
• Tê tay hai bên kèm mệt mỏi, tăng cân, sợ lạnh, táo bón hoặc tê bỏng rát cả hai bàn chân – hội chứng ống cổ tay rất hay là biểu hiện của bệnh khác: suy giáp, đái tháo đường, thai kỳ, viêm khớp dạng thấp, bệnh thận mạn. Nên kiểm tra TSH – FT4, đường huyết – HbA1c, công thức máu, yếu tố dạng thấp; chữa đúng bệnh gốc thì tê tự đỡ.

Lưu ý an toàn và những điều nên biết

• Mang nẹp cổ tay tư thế trung gian khi ngủ là biện pháp bảo tồn đơn giản và hiệu quả rõ nhất với tê về đêm; nên làm song song với châm cứu và thuốc thang.
• Phụ nữ có thai bị tê tay rất hay gặp và thường tự đỡ sau sinh – ưu tiên nẹp và điều chỉnh sinh hoạt. 🔴 Khi có thai không châm các huyệt Hợp cốc, Tam âm giao, Khí hải, Quan nguyên, Kiên tỉnh, vùng bụng dưới – thắt lưng cùng và không dùng thuốc hoạt huyết. Phụ nữ chậm kinh phải thử thai trước khi điều trị.
• Tiêm corticoid vào ống cổ tay phải do bác sĩ thực hiện, số lần hạn chế; tiêm sai vị trí có thể làm tổn thương thần kinh giữa. Không tự mua thuốc tiêm, không tiêm ở cơ sở không phép.
• ⚠️ Thuốc xương khớp – thần kinh trôi nổi hay bị trộn lén corticoid và thuốc giảm đau chống viêm: hết đau rất nhanh nên dễ tin, dùng lâu gây loét dạ dày, loãng xương, tăng huyết áp, tăng đường huyết, suy tuyến thượng thận. Chỉ dùng thuốc có nguồn gốc rõ ràng, do thầy thuốc kê đơn.
• Không tự ý ngừng thuốc bác sĩ đã kê (thuốc tuyến giáp, đái tháo đường, thuốc chống thấp khớp). Nhóm hoạt huyết (Đan sâm, Xuyên khung, Tam thất, Hồng hoa, Kê huyết đằng, nghệ liều cao) dùng cùng thuốc chống đông có thể gây chảy máu.
• Cứu ngải chỉ dùng cho thể hư hàn – phong hàn thấp (tay lạnh, tê tăng khi trời lạnh, chườm ấm thì dễ chịu), không dùng khi cổ tay đang sưng nóng đỏ. Người đái tháo đường giảm cảm giác và người cao tuổi da mỏng rất dễ bỏng – chỉ hơ ấm cách xa.
• Kỳ vọng đúng: châm cứu, xoa bóp, thuốc thang và nẹp giảm tê, giảm đau và cải thiện chức năng, nhưng không mở rộng được ống cổ tay về mặt giải phẫu; trường hợp chèn ép nặng, có teo cơ thì mổ giải ép là lựa chọn đúng, không nên trì hoãn.

Thông tin trên mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của thầy thuốc hoặc bác sĩ trực tiếp khám. Mức độ và thời gian cải thiện khác nhau ở mỗi người, không có cam kết chung.