Viêm cột sống dính khớp – Cột sống hóa đá, dáng người còng cứng vĩnh viễn nếu chậm điều trị

– Tập thể dục đều, kéo giãn cột sống mỗi ngày
– Khám sớm nếu đau lưng kéo dài ở người trẻ
– Giữ ấm vùng thắt lưng – mông, tránh lạnh – ẩm
– Tránh bê vác nặng, duy trì tư thế đúng khi làm việc
– Ăn uống bổ sung canxi, collagen, omega-3, kháng viêm tự nhiên
– Khám định kỳ nếu có tiền sử viêm khớp hoặc HLA-B27 dương tính

– Nằm ngửa trên nệm phẳng vừa, gối thấp hoặc bỏ gối, mỗi ngày nằm sấp 15–20 phút – giúp hạn chế gù cột sống về sau

– Bỏ thuốc lá: hút thuốc làm bệnh tiến triển nhanh hơn và giảm dung tích phổi

Khi nào cần đến bệnh viện ngay

• Sau bất kỳ chấn thương nào, dù rất nhẹ (ngã ngồi, va đầu, phanh xe gấp) mà đau cổ hoặc đau lưng tăng lên, hoặc tê – yếu tay chân: cột sống đã dính trở nên giòn như thân tre, rất dễ gãy, hay gãy ở cột sống cổ và dễ tổn thương tuỷ. Phải giữ bất động cổ, gọi cấp cứu 115 và chụp CT hoặc MRI. Tuyệt đối không nắn bẻ, không kéo giãn mạnh, không xoa bóp mạnh vùng cột sống.
• Đau nhức mắt, đỏ mắt, sợ ánh sáng, nhìn mờ – dấu hiệu viêm màng bồ đào trước, biến chứng ngoài khớp thường gặp nhất của bệnh này. Phải khám chuyên khoa mắt trong 24–48 giờ; để muộn có thể giảm thị lực vĩnh viễn.
• Bí tiểu, mất tự chủ đại tiểu tiện, tê vùng yên ngựa, yếu hai chân tiến triển nhanh – hội chứng đuôi ngựa, là cấp cứu ngoại khoa.
• Khó thở, đau ngực, hồi hộp, ngất – bệnh có thể gây hở van động mạch chủ, rối loạn dẫn truyền tim và xơ phổi vùng đỉnh; lồng ngực giãn nở kém cũng làm giảm hô hấp.
• Một khớp sưng nóng đỏ kèm sốt – phải loại trừ viêm khớp nhiễm khuẩn: chọc hút dịch khớp và dùng kháng sinh trong 24 giờ đầu. Giai đoạn này không xoa bóp, không cứu ngải, không chườm nóng lên khớp đang viêm.
• Sốt kéo dài, sụt cân, ra mồ hôi đêm ướt áo, đau lưng tăng về đêm không đỡ khi nghỉ – phải loại trừ lao cột sống, nhiễm khuẩn cột sống và tổn thương xương ác tính trước khi điều trị kéo dài bằng thuốc thang.
• Đau bụng, tiêu chảy kéo dài, phân nhầy máu, hoặc vảy nến ngoài da – các bệnh thường đi kèm trong nhóm bệnh lý cột sống huyết thanh âm tính, cần khám chuyên khoa tiêu hóa hoặc da liễu.

Lưu ý an toàn về thuốc

• Không tự ý ngừng hoặc giảm liều thuốc nền: thuốc chống viêm không steroid dùng theo chỉ định, sulfasalazin, methotrexat, thuốc sinh học kháng TNF và corticoid. Ngừng corticoid đột ngột có thể gây suy tuyến thượng thận cấp. Mọi thay đổi liều phải do bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp quyết định.
• Người dùng thuốc sinh học dễ nhiễm khuẩn và có thể tái hoạt lao – phải tầm soát lao trước khi dùng và báo bác sĩ ngay khi sốt, ho kéo dài.
• ⚠️ Thuốc xương khớp trôi nổi không rõ nguồn gốc rất hay bị trộn lén corticoid và thuốc giảm đau chống viêm: uống thấy hết đau rất nhanh nên người bệnh dễ tin, nhưng dùng lâu gây loét – xuất huyết dạ dày, loãng xương, tăng huyết áp, tăng đường huyết, mặt tròn và suy tuyến thượng thận. Chỉ dùng thuốc có nguồn gốc rõ ràng, do thầy thuốc kê đơn.
• Bệnh này gây loãng xương sớm ngay cả khi cột sống đã dính – nên đo mật độ xương, kiểm tra vitamin D và canxi, không chỉ tập trung vào giảm đau.
• Nhóm thuốc hoạt huyết (Đan sâm, Xuyên khung, Tam thất, Hồng hoa, Kê huyết đằng, nghệ liều cao) dùng cùng thuốc chống đông hoặc chống kết tập tiểu cầu có thể gây chảy máu. Người có thai chống chỉ định thuốc hoạt huyết và các huyệt Hợp cốc, Tam âm giao, Khí hải, Quan nguyên, vùng bụng dưới – thắt lưng cùng.

Thông tin trên mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của thầy thuốc hoặc bác sĩ trực tiếp khám. Mức độ và thời gian cải thiện khác nhau ở mỗi người, không có cam kết chung.